POS Komisyonu Banka Ekstresinden Nasıl Ayrılır?

1. POS komisyonu hesaplama örneği: brüt, komisyon ve net

Aşağıdaki sayılar yalnızca açıklama için hazırlanmıştır. Gerçek müşteri işlemi, güncel banka tarifesi veya size uygulanacak oran değildir. Örnekte başka kesinti, iade ve düzeltme olmadığı varsayılır.

Brüt satış tutarı

2.400,00 TL

Komisyon

42,00 TL

Hesaba geçen net

2.358,00 TL

2.400,00 − 42,00 = 2.358,00 TL

Bu örnekte komisyonun brüte oranı 42,00 ÷ 2.400,00 × 100 = %1,75 olur. Bu yalnızca gösterilen sayıların oranıdır. Banka sözleşmenizdeki ücret, vergi, taksit veya valör şartları hakkında sonuç vermez.

2. Sıfır fark ne zaman gerçekten bir kontrol olur?

Üç tutar da kaynakta ayrı ayrı yazıyorsa: brütten komisyonu çıkarıp netle karşılaştırabilirsiniz. Kaynakta brüt 2.400,00 TL ve komisyon 42,00 TL yazarken net 2.350,00 TL ise, bu basitleştirilmiş karşılaştırmada 8,00 TL fark vardır. Farkın nedenini belgeden araştırın; doğrudan “banka yanlış kesmiş” sonucuna varmayın.

Kaynakta yalnızca net ve komisyon varsa: brütü bunları toplayarak oluşturursunuz. Sonra aynı komisyonu çıkarınca yine neti bulmanız zorunludur. Sıfır fark, burada komisyonun doğru okunduğunu kanıtlamaz.

Örneğin 42,00 TL yanlışlıkla 24,00 TL okunursa, 2.358,00 + 24,00 = 2.382,00 TL brüt oluşturulur. Ardından 2.382,00 − 24,00 yine 2.358,00 TL eder. Hesap kendi içinde tutar ama okunan komisyon yanlıştır. Kaynak rakamı ve varsa ayrı POS raporunu karşılaştırmak gerekir.

EkstreX bazı desteklenen düzenlerde oluşturulan brütlerin beklenen tutar yapısına uyup uymadığını da bir uyarı sinyali olarak kullanır. Bu sinyal, bağımsız bir satış belgesinin yerini almaz ve tek başına doğruluk garantisi değildir.

3. Ziraat Bankası, Garanti BBVA ve İş Bankası ekstresinde POS komisyonu nasıl ayrılır?

EkstreX dosyayı tarayıcıda okur; bankayı sütun başlıklarından ve açıklama metinlerinden tanır. Komisyonu yalnızca POS satırının açıklamasında açıkça yer alıyorsa ayırır; yer almıyorsa sıfır varsaymaz, alanı boş bırakır. Üç bankanın dosyalarında da ilk satırın bakiyesine sonraki hareketlerin girişleri eklenir, çıkışları düşülür ve sonuç ekstredeki son bakiyeyle karşılaştırılır; ilk satırın tutarı bu zincirle kontrol edilmez. Ayrıntı: Banka ekstresi bakiye kontrolü nasıl yapılır?

• Ziraat Bankası Excel veya CSV: iki açıklama düzeni tanınır. Eski düzende açıklamada “Tutar : … Komisyon : … , Bloke No” yazar; brüt ve komisyon ayrı okunur, net tutar Alacak sütunundan gelir ve brüt − komisyon = net eşitliği gerçek bir kontroldür. Mayıs 2026’dan itibaren görülen düzende yalnızca “POS SATIŞ Komisyon : … Bloke No” yazar; brüt, net giriş ile komisyonun toplamı olarak hesaplanır. Bu ikinci durumda brüt-net eşitliği bağımsız bir kontrol sayılmaz. Ayrıntı ve örnek satır: Ziraat banka ekstresini Excel’e aktarma rehberi.
• Garanti BBVA PDF veya fotoğraf: komisyon açıklamada “K:” ile yazar, örneğin “K: 15,00”. EkstreX yalnızca kuruş hanesi tam yazılmış tutarı komisyon olarak okur; brüt tutar, net giriş ile komisyonun toplamı olarak hesaplanır. PDF’de metin katmanı bulunmalıdır. Kaynaktaki komisyonu, özellikle fotoğraftan okunan satırlarda, ayrıca karşılaştırın. Ayrıntı: Garanti BBVA PDF ekstresini Excel’e çevirme rehberi.
• İş Bankası Excel: desteklenen düzende POS tahsilatı “NET SATIŞ TUTARI” olarak gelir. İşlem başına komisyon açıklamada bulunmaz; yazılım/bakım ücreti ve ilgili kesintiler ayrı hareketler olabilir. EkstreX bu POS satırı için komisyon tahmin etmez; işlem bazında brüt ve komisyon kontrolü yapmaz, komisyon sütunu da üretmez. Kart iadesi gibi EkstreX’in tanımadığı POS girişleri sayılır ve Excel’de “Manuel inceleme gerekli” olarak işaretlenir; bakiye tutsa bile dosyanın sonucu “İncele” olur. Ücret hareketlerini de ayrıca inceleyin. Ayrıntı: İş Bankası ekstresini Excel’e aktarma rehberi.

Diğer bankaların ekstreleri şu anda desteklenmiyor. Desteklenen dosya biçimleri ve hazırlık adımları için banka ekstresini Excel’e aktarma rehberine, ayrılan tutarların Luca fiş taslağına nasıl yazıldığı için banka ekstresi Luca aktarımı rehberine bakın. Buradaki açıklamalar diğer bankaların bütün ekstre düzenlerine genellenemez.

4. Bir POS satırını beş adımda inceleyin

1. İşlemi eşleştirin. Tarih, açıklama, varsa referans ve bloke numarası aynı tahsilata mı ait? İşlem günü ile hesaba geçiş günü farklı olabilir.
2. Kaynak alanları ayırın. Brüt, komisyon ve netten hangileri açıkça yazıyor? Hesaplanan tutarı ayrıca not edin.
3. Rakamı kaynaktan okuyun. Virgül, binlik ayırıcı ve eksi işaretini karşılaştırın. Birbirini dengeleyen hatalar toplamda görünmeyebilir.
4. Ek hareketleri araştırın. İade, ücret, vergi, düzeltme veya birden çok güne ait toplu tahsilat varsa basit örneğin varsayımları geçerli olmayabilir. Aynı kesintiyi iki kez saymayın.
5. Belgeyle sonlandırın. Kaynak ekstre ve varsa ayrı POS raporuyla tutarı doğrulayın; çözülemeyen farkı işaretleyip bankadan işlem açıklaması isteyin.

Kontrol sayfasında bakiyenin tutması, POS komisyonunun doğru okunduğunu veya muhasebe kaydının tamamlandığını tek başına göstermez. EkstreX dosya hazırlığına yardımcı olur; kayda alınacak verinin son incelemesi kullanıcıdadır.

5. POS komisyonu muhasebe kaydı: EkstreX taslağındaki örnek

Komisyon ayrıldıktan sonra POS tahsilatı üç satırlık bir kayıtla gösterilebilir. Aşağıdaki tablo, 1. bölümdeki açıklayıcı sayılarla EkstreX’in Luca fiş taslağında oluşturduğu kaydın hesap kodlarını ve tutarlarını gösterir. Hesap kodları EkstreX’in varsayılan kodlarıdır; mükellefin hesap planından alınmamıştır.

Tablodaki “Hesap” sütunu açıklama içindir; CSV dosyasında bu sütun yoktur. Üç satırın Açıklama alanında bankanın işlem metni yer alır ve tutarlar binlik ayırıcı olmadan yazılır (örneğin 2358,00).

Bu kayıt, brüt kart satışının daha önce 108 Diğer Hazır Değerler hesabına borç kaydedildiği varsayımına dayanır: tahsilatta 108 hesabı brüt tutarla alacaklandırılarak kapatılır, net tutar 102 Bankalar hesabına, komisyon ise gider hesabına borç kaydedilir. Ziraat Bankası ve Garanti BBVA dosyalarında taslak bu satırları her POS hareketi için ayrı oluşturur; aynı günün hareketleri, 400 satırı aşmadıkça tek fişte toplanır.

Hesap seçimi mali müşavire aittir. POS komisyonunun Tekdüzen Hesap Planı’nda 653 Komisyon Giderleri, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri veya 780 Finansman Giderleri hesaplarından hangisinde izleneceği konusunda meslekte farklı görüşler vardır. EkstreX taslakta 653.001’i varsayılan olarak yazar; hesap kodları EkstreX içinde değiştirilemez. Taslaktaki hesap kodları mükellefin hesap planında tanımlı değilse Luca fiş keserken “hesap kodu bulunamadı” uyarısı verir; kodları bu yüzden aktarımdan önce kontrol edin. Farklı bir hesap kullanıyorsanız kodu Luca’da fiş detayında değiştirin.

İş Bankası: hesap özetinde işlem başına komisyon yazmadığı için taslak yalnızca net tutarı kaydeder: 102.001 borç ve 108.001 alacak, ikisi de hesaba geçen net tutar kadar. Ücret ve vergi kesintileri ayrı çıkış hareketleri olarak gelir ve taslakta ayrı satırlara dönüşür; bu satırlardaki karşı hesap yalnızca bir öneridir ve açıklaması “ÖNERİ” ile başlar (tanınan ücret kalıplarında 770.001, diğerlerinde 320.001). Brüt satış 108 hesabında izleniyorsa komisyon kadar bir fark bu hesapta açık kalır; bu farkı POS raporuyla ayrıca inceleyin.

Luca fiş taslağı nedir? Uygulamadaki “Luca fişi (taslak)” düğmesi CSV dosyası indirir (50 fişten fazlasında birden çok dosya). Dosya, Luca’nın Excel Veri Aktarımı şablonundaki 11 sütunu aynı sırayla içerir (Fiş No, Fiş Tarihi, Hesap Kodu, Evrak No, Evrak Tarihi, Açıklama, Borç, Alacak, Miktar, Döviz, Kur), ayraç olarak noktalı virgül kullanır ve her takvim günü için bir fiş açar; bir gün 400 satırı aşarsa, tam hareketler arasında bölünerek aynı tarihte ek fiş açılır. EkstreX dosyası Luca’da henüz gerçek bir içe aktarımla denenmedi: önce kendi Luca ortamınızda küçük bir dosyayla deneyin ve içe aktarım ekranında ayraç olarak “; (Türkçe)” seçin. Kontrol sonucu “Fark var” veya “İncele” ise, tanınmayan bir POS satırı varsa, satır düzeyinde bir tutar veya bakiye sorunu bulunursa ya da ekstre fotoğraftan okunduysa taslak oluşturulmaz; kart iadesi veya POS ücret iadesi gibi tanınmayan bir POS girişi içeren İş Bankası dosyaları bu nedenle taslak vermez.

Luca’nın kendi banka entegrasyonu ve PDF ile ekstre aktarımı da banka hareketlerini Luca’ya aktarabilir. EkstreX bunlara ek olarak Ziraat ve Garanti BBVA dosyalarında POS komisyonunu kayıttan önce açıklamadan ayırır ve Excel’de bir kontrol sayfası verir. Luca kullanmıyorsanız aynı ayrımı Excel çıktısındaki KOMISYON ve TUTAR KK (Ziraat) ya da KOMISYON ve KREDI KARTI (Garanti) sütunlarından alabilirsiniz. Taslağın ayrıntıları ve sınırları için EkstreX Luca fişi taslağının içeriğine bakın.

Luca, TÜRMOB’a ait bir yazılımdır. EkstreX bağımsız bir Emonse ürünüdür; TÜRMOB veya Luca ile bağlantısı yoktur.