Kontrol rehberi

Banka Ekstresi Bakiye Kontrolü Nasıl Yapılır?

· Son güncelleme:

Bakiye kontrolünde bir satırın bakiyesine sonraki hareketlerin girişleri eklenir, çıkışları düşülür ve sonuç ekstredeki son bakiyeyle karşılaştırılır; fark 0,00 olmalıdır. EkstreX bu zinciri ilk satırın bakiyesinden, yani ilk hareketten sonraki bakiyeden başlatır ve Excel’deki Kontrol sayfasında formülle hesaplar. Tutan zincir, aradaki hareketlerin toplamının bakiye değişimiyle uyuştuğunu gösterir. İlk hareketin tutarını, birbirini dengeleyen hataları ve dönemin başında ya da sonunda eksik kalan hareketi göstermez; bunlar için satır satır kontrol ve kaynak belge gerekir.

1. EkstreX bakiye zincirini nasıl hesaplar?

Muhasebe sayfasında hareketler eskiden yeniye dizilir; İş Bankası dosyasında EkstreX sırayı ters çevirir. Zincir, ilk satırın bakiyesiyle, yani ilk hareketten sonraki bakiyeyle başlar:

İlk satırın bakiyesi + 2. satırdan itibaren girişler − 2. satırdan itibaren çıkışlar − son satırın bakiyesi = 0,00

Ücretsiz Ziraat örneğinde (12 hareket; sayılar yalnızca açıklama için oluşturulmuştur, gerçek müşteri verisi değildir) hesap şöyledir:

48.465,72 + 21.153,36 − 42.157,60 = 27.461,48 TL; son bakiye 27.461,48 TL, fark 0,00

48.465,72 TL, 02.04.2026 tarihli ilk POS tahsilatından sonraki bakiyedir; bu ilk hareketin tutarı (3.465,72 TL) zincire girmez. Örnekte bu satır eski POS biçiminde olduğundan tutarını yalnızca POS farkı denetler. Fotoğraftan okunan Garanti ekstresinde EkstreX ikinci satırdan itibaren her tutarı bakiyedeki değişimle karşılaştırır ve tutmayan satırda okumayı durdurur; ilk satır bu yolla da doğrulanamaz ve Excel’de işaretlenir. Ayrıntı: Banka ekstresi fotoğrafını Excel’e çevirme.

2. Kontrol sayfasındaki formüller ne anlama gelir?

Kontrol sayfasındaki değerler Muhasebe sayfasına bağlı Excel formülleridir; orada bir tutarı düzeltirseniz sonuç da değişir.

Ücretsiz Ziraat örneğinin Kontrol sayfası (açıklama için; satır adları Excel’deki yazımıyla, Türkçe karakter olmadan)
Satır Nasıl hesaplanır Örnekte
Toplam satir BAKIYE sütununda sayı bulunan satırlar 12
Toplam CIKIS CIKAN sütununun toplamı 42.157,60
POS satiri (komisyonlu) KOMISYON sütununda tutar olan satırlar 5
Toplam KOMISYON KOMISYON sütununun toplamı 630,92
Toplam kart cirosu (brut) Brüt sütununun toplamı (Ziraat’te TUTAR KK, Garanti’de KREDI KARTI) 17.050,00
Ciro eksi komisyon Brüt toplam − komisyon toplamı 16.419,08
POS satirlarinin hesaba gecen toplami Komisyonu 0’dan büyük satırların GIRIS toplamı 16.419,08
FARK (0 olmali) Önceki iki satırın farkı, iki haneye yuvarlanır 0,00
Acilis bakiyesi arti hareketler İlk satırın BAKIYE değeri + 2. satırdan itibaren GIRIS − CIKAN 27.461,48
Son bakiye (ekstre) Son satırın BAKIYE değeri 27.461,48
FARK (0 olmali) Önceki iki satırın farkı, iki haneye yuvarlanır 0,00

Adı “Acilis bakiyesi” olsa da bu satır ilk satırın bakiyesini kullanır. Dosyada yalnızca bir hareket varsa bu formül ilk satırın hareketini de toplar ve Kontrol sayfasında bir fark görünür; böyle bir dosyada uygulamadaki sonuca bakın. “POS satiri” ile ilk FARK arasındaki satırlar yalnızca Ziraat ve Garanti dosyalarında vardır. Brütün net ile komisyondan hesaplandığı satırlar (Garanti ve Ziraat’in Mayıs 2026’dan beri görülen biçimi) ilk FARK’ı kural olarak değiştirmez (komisyonu 0,00 olarak yazılmış bir POS satırı bu kuralın dışında kalır); bu satırlarda sıfır fark, komisyonun doğru okunduğunu kanıtlamaz. Ayrıntı: POS komisyonu banka ekstresinden nasıl ayrılır?

3. Tutuyor, İncele, Fark var ve POS yok ne demek?

Kontrol sonucu uygulama ekranında görünür; Excel dosyasına yazılmaz.

  • Tutuyor: bakiye zinciri kuruşu kuruşuna tutar, POS kontrolleri tutar, POS’a benzeyip çözümlenemeyen satır yoktur ve dosyada en az bir POS tahsilatı vardır.
  • İncele: zincir ve POS kontrolleri tutar, ancak POS tahsilatına benzeyen bazı satırlar (ör. kart iadesi) çözümlenemedi. Bu sonuç yalnızca İş Bankası dosyalarında çıkar; satırlar DURUM sütununda işaretlenir.
  • Fark var: zincir tutmaz, POS farkı 0,00 değildir, komisyon işareti olup tutarı okunamayan bir satır vardır ya da brüt tutarların birden fazlası ve dörtte birinden fazlası kuruşludur. Ziraat ve Garanti’de POS’a benzeyip çözümlenemeyen tek bir satır da bu sonucu verir.
  • POS yok: zincir tutar, ancak dosyada POS tahsilatı bulunamadı; komisyon kontrol edilemez.

Bakiye zincirinden ya da POS farkından doğan “Fark var” dosyanın tamamına ilişkindir: farkın tutarı Kontrol sayfasındaki FARK satırında görünür, farka yol açan satır gösterilmez. Çözümlenemeyen POS satırları ile komisyon işareti olup tutarı okunamayan satırlar ise DURUM sütununda işaretlenir; bu durumda FARK satırları 0,00 olabilir. Ziraat ve Garanti’de POS satırlarının birden fazlasında ve dörtte birinden fazlasında brüt kuruşlu olduğunda da sonuç, FARK satırları 0,00 iken “Fark var” olur. Ayrıntı: E-ticaret ve sanal POS için ekstreden komisyon takibi.

4. Tutan bir zincir neyi kanıtlar, neyi kanıtlamaz?

Fark 0,00 ise ikinci satırdan son satıra kadar tutarı olan bir hareket eksik ya da fazla okunmamış, bir tutar veya yön yanlış okunmamıştır; iki hatanın birbirini dengelediği durum bunun dışındadır. Zincir şunları göstermez:

  • İlk hareketin tutarını ve yönünü.
  • Dönemin başında veya sonunda eksik kalan hareketi: örnekte ilk ya da son satır hiç okunmasaydı zincir yine tutardı.
  • Ara bakiyelerin doğruluğunu: Excel, CSV ve PDF dosyalarında zincire yalnızca ilk ve son bakiye girer.
  • Birbirini dengeleyen hataları: örnekte 12.500,00 TL’lik çıkış 12.400,00, 18.000,00 TL’lik çıkış 18.100,00 okunsaydı fark yine 0,00 olurdu.
  • Tarihlerin ve açıklamaların doğruluğunu, komisyonun doğru harekete ait olduğunu, hesap seçimini ve muhasebedeki 102 Bankalar hesabıyla mutabakatı.

Luca fiş taslağında ve muhasebe programları için aktarım dosyasında bu eksikliklerin bir kısmı giderilir: EkstreX bu iki dosyayı hazırlamadan önce ikinci satırdan itibaren her satırın bakiyesini, önceki bakiyeye o satırın girişi eklenip çıkışı düşülerek bulunan tutarla karşılaştırır. Tutmayan bir satır varsa bu iki dosya oluşmaz; yukarıdaki örnekte birbirini dengeleyen iki okuma hatası da böylece yakalanır. İlk hareket ve dönemin başında veya sonunda eksik kalan hareketler bu karşılaştırmanın da dışında kalır.

5. Bakiyeyi satır satır elle nasıl kontrol edersiniz?

  1. Dönemi kontrol edin. İlk ve son hareketin tarihini ve son bakiyeyi kaynak ekstreyle karşılaştırın; sonraki dönemin açılış bakiyesi bu son bakiyeye eşit olmalıdır.
  2. İlk satırı doğrulayın. Önceki dönemin son bakiyesine ilk satırın girişini ekleyip çıkışını düşün; sonuç ilk satırın bakiyesi olmalıdır. Örnek dosyada önceki bakiye 45.000,00 TL olmalıdır: 45.000,00 + 3.465,72 = 48.465,72.
  3. Her satıra formül ekleyin. Muhasebe sayfasında tablonun sağındaki ilk boş sütuna, ikinci veri satırından başlayarak “önceki satırın bakiyesi + giriş − çıkış − bu satırın bakiyesi” formülünü yazıp aşağı kopyalayın. Ziraat çıktısında başlık 1. satırdadır; CIKAN B, GIRIS C, BAKIYE F sütunundadır. 3. satıra =YUVARLA(F2+C3-B3-F3;2) yazın (İngilizce Excel’de =ROUND(F2+C3-B3-F3,2)). Her satır 0 vermelidir; 0 olmayan ilk satır farkın başladığı yerdir. Diğer bankalarda sütun harfleri ve başlık satırı farklı olabilir.
  4. POS satırlarını belgeyle karşılaştırın. Brütün hesaplandığı satırlarda komisyonu POS raporuyla, DURUM sütununda işaretli satırları kaynak ekstreyle karşılaştırın.

EkstreX yalnızca Ziraat Bankası, İş Bankası ve Garanti BBVA’nın desteklenen dosyalarını işler. Banka adları yalnızca desteklenen dosya düzenlerini tanımlamak için kullanılır; Emonse’nin bu bankalarla bir bağlantısı, ortaklığı veya yetkilendirmesi yoktur.